Yapay zeka alanındaki devasa yatırımlara yönelik filizlenen yeni kaygılar, dünya genelindeki çip üreticilerinde ciddi bir satış dalgasını tetikledi. Söz konusu şirketlerin hisselerinde görülen bu sert düşüşler, Ortadoğu’daki risklerin azalmasıyla gerileyen petrol fiyatlarının borsalar üzerinde yaratması beklenen olumlu havayı büyük ölçüde sınırlandırdı.
YAPAY ZEKA YATIRIMLARI KORKUTTU, ÇİP HİSSELERİ ÇAKILDI
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli çip devi Nvidia’nın yapay zeka projelerine yönelik son finansman taahhütlerinin 750 milyar dolar barajını aştığına dair haberler, yatırımcı cephesindeki korkuları derinleştirdi. Ortaya çıkan bu devasa maliyet tablosu artan borçluluk oranlarına dair endişeleri körüklerken; yapay zeka altyapısına duyulan ihtiyacın, eşi benzeri görülmemiş bu yatırım hızıyla aynı oranda büyüyüp büyüyemeyeceğine dair belirsizliklerin sürmesine yol açtı.
Öte yandan, Çin’in yarı iletken üretiminde hayati role sahip derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini kendi bünyesinde geliştirmeye başladığı yönündeki haber akışı, sektördeki küresel rekabetin kızıştığına işaret ederek çip hisselerini baskılayan bir diğer unsur oldu. Bu sektörün öncü firmalarından Hollanda merkezli ASML’nin ABD borsalarında işlem gören hisseleri, gelişmenin ardından yüzde 5,8 oranında değer kaybetti. Buna karşın, piyasa fiyatlamalarında jeopolitik tansiyonun bir nebze olsun düşmesinden beslenen iyimserlik sınırlı da olsa varlığını koruyor.
PETROL GERİLEDİ, TRUMP’TAN FED’E ‘FAİZ’ VE TÜRKİYE MESAJI
Siyasi cephede ise ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamalarda İran’la yeni bir anlaşma zemini bulunmasının “iyi bir ihtimal” olduğunu ifade ederken, müzakerelerin olumsuz sonuçlanması durumunda Washington yönetiminin askeri operasyonlara tekrar başlayacağı uyarısında bulundu.
ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikalarını da eleştiren Trump, mevcut yüksek faiz oranlarından rahatsızlık duyduğunu vurgulayarak, ABD’nin küresel piyasalardaki en düşük faiz oranlarına sahip ülke konumunda olması gerektiğini savundu. Trump ayrıca dün Washington’dan Michigan’a seyahat ettiği uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlarken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD’nin Türkiye’ye olası F-35 savaş uçağı satışına muhalefet etmesine değinerek; “Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez. Türkiye büyük bir müttefikimiz.” ifadelerini kullandı.
Emtia piyasalarına bakıldığında, Ortadoğu’da suların kısmen durulmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 oranında gerileyerek 84,8 dolara indi. Son bir ayın zirvelerinde gezinen dolar endeksi ise dünkü kapanış seviyesinin hemen altında, 101,5 bandında işlem görüyor. Dolar endeksinin 100 barajının üzerinde seyretmesi altın gibi kıymetli madenleri baskılarken, altının ons fiyatı yüzde 0,8 azalışla 4 bin 43 dolara düştü. Düşen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları zayıflatabileceği beklentisiyle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puanlık düşüşle yüzde 4,63 seviyesine geriledi.
NEW YORK BORSASINDA HAVAYOLU DEĞER KAZANDI, ENERJİ KAYBETTİ
Jeopolitik risklerin varlığını koruması ve yapay zeka ekosistemindeki belirsizlikler, sermayenin sektörler arasında çok hızlı el değiştirmesine ve bilhassa New York borsasında oynaklığın tırmanmasına zemin hazırladı.
Petrol fiyatlarındaki düşüş, maliyetleri azalan hava yolu şirketlerinin hisselerine alım getirirken enerji şirketlerini vurdu. American Airlines hisseleri yüzde 3,3, United Airlines hisseleri ise yüzde 1,9 değer kazanırken; enerji devlerinden Exxon Mobil yüzde 1,4, Chevron yüzde 2,5 ve Occidental Petroleum hisseleri yüzde 4,1 oranında geriledi. Yatırımcılar bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple gibi teknoloji devlerinin duyuracağı finansal bilançolara ve şirketlerin gelecek projeksiyonlarına odaklanacak.
Tüm bu gelişmelerin ışığında New York borsasında karışık bir tablo öne çıktı. Dow Jones endeksi yüzde 0,51 prim yaparken, S&P 500 endeksi günü yatay tamamladı. Teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi ise yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratları yeni güne negatif bir seyirle başladı.
AVRUPA’DA İYİMSERLİK, ASYA BORSALARINDA TARİHİ ÇÖKÜŞ
Ortadoğu’dan gelen olumlu haber akışı ve gerileyen petrol fiyatları Avrupa piyasalarında risk iştahını canlandırdı. Açıklanan şirket bilançoları da hisse bazlı hareketlilikleri destekledi. Hizmet gelirleri beklentileri aşan Vodafone Group hisseleri yüzde 4,8 tırmanırken, ucuzlayan petrolün etkisiyle havacılık sektöründen Lufthansa’nın hisseleri yüzde 1,9 değer kazandı. Enerji sektöründe kayıplar yaşanırken, Shell hisseleri yüzde 0,9 düştü.
Almanya ekonomisinde temmuz ayına ait Ifo iş dünyası güven endeksi 86,6 seviyesinde açıklanarak piyasa tahminlerini aştı. Alman hükümetinin devreye soktuğu reform paketinin iş dünyasındaki iyimserliği diri tuttuğu belirtiliyor. Diğer taraftan Avrupa Merkez Bankasında (ECB) görevli politika yapıcılar, Orta Doğu’daki olumlu havaya rağmen ECB’nin sıkı para politikası duruşuna ihtiyacı olduğunu dile getirdi. Bu sözlü yönlendirmelerin ardından ECB’nin eylül ayında yeni bir faiz artırımına gideceği beklentileri kuvvetlendi. Kapanışta İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,04, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 oranında değer kazandı.
Asya cephesinde ise New York borsasında başlayan çip satışları adeta bir yıkıma dönüştü. Güney Koreli teknoloji devlerinden SK Hynix hisseleri yüzde 12,9, Samsung Electronics hisseleri ise yüzde 11,9 oranında sert kayıplar yaşadı. Yarı iletken sektöründe faaliyet gösteren Japon şirketleri de satışlardan kaçamadı; Tokyo Electron yüzde 10,8, Advantest yüzde 10,3 ve SoftBank Group hisseleri yüzde 4,7 düştü.
Ayrıca Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, yıllardır sürdürülen aşırı kemer sıkma politikalarını terk ettiklerini ve mali sıkılaşmadan çıkacaklarını ilan etti. Uzmanlar, Japonya’da artış gösteren enflasyonist baskılar ve yenin sert değer kaybı nedeniyle siyasi idare ile Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkilileri arasında derin görüş ayrılıkları yaşanabileceğine dikkat çekiyor. Yaşanan sarsıntıyla Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 10,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 oranında geriledi. Güney Kore’nin Kospi endeksi, 6.031,38 puana kadar inerek 14 Nisan’dan bu yana görülen en düşük seviyeyi test etti.
BORSA İSTANBUL VE DOLAR/TL’DE SON DURUM
Yurt içinde dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,21’lik değer kaybıyla 13.774,77 puandan kapattı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) işlem gören BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontratlar ise dün akşam seansını yüzde 0,2’lik yükselişle tamamladı.
Döviz piyasasında Dolar/TL dün yatay bir seyir izleyerek günü 47,3468 seviyesinden noktalarken; bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde, 47,3777 bandından işlem görüyor.
Piyasa analistleri, bugün yurt içinde veri akışının sakin seyrettiğini; yurt dışında ise ABD toptan eşya stokları, konut fiyat endeksi, Richmond Fed imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksi verilerinin yakından izleneceğini vurguladı. Teknik analizlere göre BIST 100 endeksinde aşağı yönlü hareketlerde 13.700 ve 13.600 puan seviyeleri destek, yukarı yönlü hareketlerde ise 13.900 ve 14.000 puan seviyeleri direnç bölgesi olarak öne çıkıyor.
Küresel piyasalarda bugün takip edilecek kritik veri takvimi ise şöyle:
15.30 – ABD, haziran ayı toptan eşya stokları
16.00 – ABD, mayıs ayı konut fiyat endeksi
17.00 – ABD, temmuz ayı Richmond Fed imalat sanayi endeksi
17.00 – ABD, temmuz ayı New York Fed tüketici güven endeksi
