Tarihin en büyük uzay kurtarma operasyonunun arkasında milyon dolarlık bir teknoloji değil, sıradan bir keçeli kalem olduğunu biliyor muydunuz? 1969 yılında Neil Armstrong ve Buzz Aldrin’i Ay yüzeyinde sonsuza dek mahsur kalmaktan kurtaran o meşhur gümüş renkli plastik “Duro Rocket” kalem, New York’taki Sotheby’s müzayedesinde astronomik bir fiyata alıcı buldu.
Tam 857.600 dolara (yaklaşık 630.000 sterlin) satılan bu tarihi kalem, insanlık tarihinin en pahalı kırtasiye malzemesi unvanına göz dikti.
AY’DA YAŞANAN BİTMEK BİLMEYEN DAKİKALAR
Temmuz 1969’da Apollo 11 göreviyle Ay’a ayak basan astronotlar, tarihi yürüyüşün ardından tam uykuya geçmeye hazırlanırken büyük bir şok yaşadı. Buzz Aldrin, kabinin zemininde küçük siyah bir parça fark etti.
Bu parça, onları Dünya’ya döndürecek olan yükseliş motorunu ateşleyecek hayati önemdeki şalterin (devre kesici) ta kendisiydi! Astronotlar, ağır sırt çantalarıyla dar kabinde hareket ederken yanlışlıkla düğmeyi kırmışlardı.
HOUSTON ÇARESİZ KALINCA DEVREYE KALEM GİRDİ
Durum hemen Houston’daki Görev Kontrol Merkezi’ne bildirildi. Ancak saatler süren çalışmalara rağmen Dünya’daki mühendisler gücü başka bir devreye yönlendirmenin yolunu bulamadı. Astronotlar kaderleriyle baş başaydı.
Eğer o şaltere basılamazsa, motor çalışmayacak ve iki astronot Ay’da oksijenleri bitene kadar mahsur kalacaktı. Aldrin, devreye elektrik akımı taşıyacak metal bir nesne ya da parmağını sokmanın intihar olacağını biliyordu. Tam o esnada aklına, uçuş öncesi yanına aldığı kişisel eşya çantasındaki keçeli kalem geldi.
‘YAVAŞÇA BASKIYI AZALTTIM VE KALEM İŞE YARADI’
Aldrin, o gerilim dolu anları otobiyografisinde şöyle anlatıyor:
“Kalemi dikkatlice devre kesiciye bastırdım. Uzun bir süre, ucunu oradan çıkarmak istemedim; tutunacağına dair bir umut besledim. Yavaşça, neredeyse isteksizce elimdeki baskıyı azalttım ve kalemin ucunu kaldırdım. Kalem işe yaradı, devre kesici çalıştı. Sonuçta evimize, Dünya’ya dönebildik!”
REKOR SATIŞIN İÇİNDE KIRIKŞALTER DE VAR
Sotheby’s tarafından düzenlenen açık artırmada kıran kırana geçen teklif savaşının ardından kalem, tahmin edilen üst sınır olan 857.600 dolara yeni sahibinin oldu. Alıcı, kalemin yanında o gün kırılan orijinal şalter parçasını da teslim aldı. Her iki parça da yıllardır Aldrin’in kişisel koleksiyonunda saklanıyordu.
AY’IN EFSANELERİ VE YENİ UZAY YARIŞI
Bugün 96 yaşında olan Buzz Aldrin, Apollo görevlerinde Ay’a ayak basıp hayatta kalan son dört kişiden biri konumunda. Tarihin ilk Ay fatihi Neil Armstrong ise 2012 yılında aramızdan ayrılmıştı.
Günümüzde NASA, Çin ve diğer küresel güçler yeniden Ay yüzeyine insan göndermek için milyarlarca dolarlık bütçelerle yarışırken; tarihin gidişatını değiştiren en büyük araçlardan birinin cebimizde taşıdığımız basit bir keçeli kalem olması, uzay tarihinin en ironik ve büyüleyici detaylarından biri olarak kalmaya devam edecek.
